آخرین مطالب سایت

قره داغ، زبان و تاریخچه آن

زبان امروزی ساكنین قره داغ و خلاصه ای از تاریخچه آن

karadagh

زبان امروزی ساکنان قره داغ ( ارسباران ) تركی آذربایجانی می‌باشد که در نقاط مختلف آن با لهجه‌های گوناگون تلکم می‌شود. زبان نوشتار و رسمی آذربایجان در بیشتر دوره‌های تاریخی آن، زبان ترکی بوده‌است. اکثریت قریب به اتفاق نوشته‌ها و آثار مردم این منطقه نیز در دوره‌های مختلف به فارسی و ترکی بوده ‌است.زبان تركی دارای تاریخ بیش از هفت هزار ساله در جهان است كه دارای گویشهای مختلف آذربایجانی ، استانبولی ، تركمنی ، ازبكی ، یاقوتی ، چاووشی ، اویغوری ، چینی ، قرقیزی ، آلبانیائی ، بلغارستانی و … هستند.

آنها از شرق آسیا تا اروپا و حتی آمریكا گسترانیده شده اند و مجموعاً 360 میلیون نفر از جمعیت دنیا را تشكیل می دهند كه بعد از زبانهای چینی ، هندی ، انگلیسی و اسپانیائی و بالاتر از زبانهای عربی و فارسی بعنوان پنجمین جمعیت دنیا محسوب می شوند.

در جهان اسلام نیز زبان تركی با 300 میلیون نفر متكلم ، بیشترین تعداد را دارد و حتی بالاتر از زبان عربی قرار دارد. بعد از زبان تركی ، زبانهای عربی ، اردو و فارسی بیشترین تعداد مسلمانان را تشكیل می دهند.

در ایران نیز بیش از 30 میلیون نفر ترك در آذربایجانغربی و شرقی ، اردبیل ، همدان ، زنجان ، قزوین ، تهران ، خراسان ، فارس و دیگر نقاط ایران بصورت پیوسته یا پراكنده زندگی می كنند.

از نظر زبانشناسان ، زبان تركی زبانیست شكرین ، بغایت زیبا و دلنشین و اصیل و قانونمند با ریشه ای هزاران ساله. تمام قواعد و گرامر این زبان هنری و شكری موزون و مبتنی بر ملودی است تا جائیكه بعضی زبانشناسان ، اختراع آنرا فوق بشری و اعجاز گونه و اعجاب انگیز خوانده اند.

زبانشناس نامی ، Man Muller ، انگشت به دهان از عظمت فوق بشری زبان تركی ، چنین سخن می راند: «زمانیكه ما زبان تركی را با دقت و موشكافانه می آموزیم با معجزه ای روبرو می شویم كه خرد انسانی در عرصه زبان آنرا آفریده است». Herman Vanbery از نظر زیبائی و كمال ، جایگاه آنرا بالاتر از زبان عربی می داند. «نیكیتا هایدن» زبانشناس نامی آلمانی و عضو مؤسسه اروپائی یوروتوم ، با شك و شبهه نسبت به خلق زبان تركی توسط فرمولهای پیچیده توسط اندیشمندان می گوید: «انسان در آنزمان قادر به خلق چنین زبانی نبوده ، یا موجودات فضائی این زبان را خلق كرده اند و یا خداوند به پیامبران خود ، این عالیترین كلام ارتباطی را هدیه كرده است».

در زبانشناسی تطبیقی ، فصل بسیار جذاب ، شیرین و علمی اتیمولوژی ، به ریشه شناسی كلمات بصورت علمی می پردازد. می توان بوسیله علم اتیمولوژی ، تأثیر زبانهای مختلف روی هم را دید. زبان غالب ، زبانی است كه توانمند بوده و زبان دیگر را تحت سیطره خود درآورده است ، طوریكه گاهی زبان مغلوب به گویشی از زبان غالب تعبیر می شود ، مانند زبان فارسی كه بنا به آخرین نتائج علمی و تحقیقاتی سازمان یونسكو بعنوان 33 مین گویش زبان عربی معرفی شد و بصورت زبانی مستقل پذیرفته نشد.

تأثیر زبانها روی هم گاهی برای دو زبان همسایه جغرافیائی اتفاق می افتد ، مانند زبان عربی و فارسی. گاهی برای دو زبان همسایه ادبی پیش می آید ، مانند زبان انگلیسی و فارسی كه هر دو از زبانهای هند و اروپائی اند. اما گاهی یك زبان با درنوردیدن قله های زمان و مكان ، همه را به تسخیر می كشد ، مانند زبانهای تركی و انگلیسی.

زبان تركی بعنوان كهنترین زبان دنیا با متكلمانی كه شرق و غرب عالم را تحت حاكمیت خود درآورده بودند ، جا پائی در تمام زبانهای دنیا دارد. شاید زبانی وجود نداشته باشد كه تحت تأثیر این زبان قرار نگرفته باشد. البته این تأثیر در كنار گستردگی جمعیتی و وسعتی حكومت تركان ، ناشی از توانمندی و زیبائی و قانونمندی زبان تركی نیز بوده است.

برای بررسی میزان تأثیرگذاری زبان تركی بر زبانهای صاحب نام جهان كافیست به گزارش سال 2002 مؤسسه A.M.T تحت مدیریت برجسته ترین زبانشناسان اروپا و آمریكا نظری داشته باشیم. طبق این گزارش:

20% واژگان انگلیسی

40% واژگان ایتالیائی

17% واژگان آلمانی

10% از واژگان فرانسوی

از زبان تركی گرفته شده اند. زبانی كه بتواند در آنسوی عالم چنین نفوذی در زبانهای غیر همنوع (تركی از زبانهای اورال ـ آلتای و زبانهای مذكور از زبانهای هند ـ اروپائی) داشته باشد ، بی تردید تأثیر عظیمی روی زبان همسایه خود ، پارسی ، خواهد داشت. دو قوم همسایه مانند ترك و فارس كه صدها سال باهم زندگی كرده و در كنار هم بوده اند و با هم وصلت نموده اند ، از لحاظ فرهنگی و اجتماعی روی هم تأثیر نزدیك و متقابل داشته اند و این تأثیر متقابل فرهنگ ها اجتناب ناپذیر می باشد. از جمله این تأثیرات ، می توان به تأثیر فرهنگ ، آداب و رسوم ، اصطلاحات ، مثلها ، متلها ، داستانها ، لغات و حتی قیافه اشاره داشت كه اكثراً با ازدواجها وارد فرهنگ دیگر می شود. در حدود یك پنجم لغات زبان فارسی را نیز لغات تركی تشكیل می دهند.تأثیر زبان تركی بر فارسی در تاریخ اجتناب ناپذیر است بطوریكه John Perry ، مورخ نامی ، می نویسد: «همانگونه كه زبان عربی بعنوان زبان مبلغین اسلام تأثیر زیادی روی فارسی داشته است، پس تعجب آور نیست كه زبان تركی بعنوان زبان مبلغین شیعه ، تأثیر ژرفی در فارسی داشته باشد» زبان تركی اكنون در تمام جهان جای خود را پیدا كرده است و بعنوان كاملترین زبان در بسیاری از صنایع پیشرفته جا پا باز كرده است. مثلاً

پیچیده ترین سیستم عامل كامپیوتری OS 2/8 و windows زبان تركی را بعنوان پایه فونتیكی قرار داده اند ، یا اینكه تمام اطلاعات ارسالی از رادارهای جهان به سه زبان انگلیسی ، فرانسوی و تركی علایم پخش می كند. كلیه سیستمهای اویونیكی و الكترونیكی هواپیماهای تجاری از سال 1996 به اینطرف به سه زبان انگلیسی ، فرانسوی ، تركی در كارخانه بوئینگ آمریكا مجهز می شوند. كلیه سیستمهای جنگنده قرن یعنی «جی.اس.اف» به دو زبان انگلیسی و تركی در 7000 فروند در حال ساخت است.زبان تركی و یا به بیان كلی ، زبانهای اورال ـ آلتای در تقسیم بندی زبانهای دنیا یكی از خانواده های گسترده و متنوع را در كنار خانواده زبانهای هند و اروپائی تشكیل می دهند. زبان تركی ـ صرفنظر از انواع گویشهای آن ـ جزو زبانهای كوتاه صائت التصاقی است. این زبان مانند زبانهای هند و اروپائی به قسمتهای جزئی تر تقسیم می شود. یكی از آنها زبان تركی با گویش آذربایجانی است.

*تاریخچه ی قره داغ ( ارسباران )

ارسباران یك ناحیه كوهستانی است كه درشمال استان آذربایجان شرقی و جنوب رودخانه ارس واقع شده است، ترسیم حدّ ومرزقاطع برای آن، باتوجه درموقعیت طبیعی وجغرافیائی كه دارد درعمل واجد پاره ای دشواریهاست، دلیل براین امر آن است كه اولاً ارسباران منطقة كوهستانی ازنوع تپه ماهور بوده ودراغلب نقاط به جهت صعب العبور بودن راه ها، تشخیص موقعیت بخش های مختلف آن نسبت به هم مشكل می باشد. ثانیاً استفاده از كلیشه و تعریف مرزهای آن به ایالات وشهرستانهای اطراف هم گویای واقع نبوده ومصداق دور باطل. بناءً بهترین وقابل فهم ترین روش جهت ترسیم محدودة ارسباران، تعیین سرحدّات آن و پیراستن ومنقّح نمودن خاك آن از غیرارسباران است، برای نمونه درسرحدّ شرقی آن محال ارشق و دشت مغان جزوخاك ارسباران نیست و درسرحدجنوبی آن محال بدوستان.كه امروزه شهرستان هریس نامیده می شود. كثرت تپه ها وكوهها درمنطقه ارسباران و واقع شدن آنها درتیررس دید همسایگان ازچهارجهت اصلی،  نوعاً سبب بروز تصّورات متفاوتی از آن شده است، شاهسونها وتاتهای اطراف مشكین شهر این منطقه را ازدامنه های سبلان كه نگاه می كنند رویه ای از تپه ها وكوه های درهم تنیدة سخت وتفته را درمقابل دارند كه انبوهی وخشونت نهفته درسیمای هویدای آن، از اسرارلطافت و طراوت آن روی نهان حكایت نمی كند. اهالی بدوستان هم از بلندای كوه های بزغوش جزانبوهی كوهها وسیمای آفتاب زدة آن تصوّری از این منطقه اسرارانگیز وزیبا نمی توانند داشته باشند. همین اوصاف سبب شده است نه تنهاهمسایگان شرقی و جنوبی، بلكه هرتازه واردی این منطقه را قره داغ نامند.

آن روی قره داغ، امّاحرف وحدیث دیگر دارد، شادابی وخرمی دركوه ها وتپه هایش موج می زند ومراتع وجنگلهایش پوشیده ازدرختان وگیاهان سرسبزاست .این سیمای دیگری از همان  آب وخاك است كه ازسرحدّات شمالی قابل رویت بوده واهالی جمهوری آذربایجان این دیوارة سبزرا درپس ارس می توانند نظاره وتحسین كنند.

ارسباران عنوان جدیدی است كه بكارگیری آن درعمل شیاع قره داغ را درمحل از سرزبانها انداخت. بااین حال در اغلب متون رسمی ومكاتبات اداری بعداز انقلاب مشروطیت، ارسباران رایج گردیده و بعدازآن تاریخ كمتر دیده شده این منطقه رادراسنادرسمی و دولتی قره داغ و یا قره جه داغ نامیده باشند. گفته شد قره داغ وصفی است كه همسایگان شرقی ساخته وپرداخته كرده و به یادگارگذاشته اند ساكنین دشت مغان واطراف مشكین شهر هنوز هم بی هیچ تبعیض واستثنائی این لفظ را بكارمیبرند. بااین توضیح كه قره درلسان تركی دلالت برانبوهی وكثرت ودرهم تنیدگی می كند.

همانطوریكه طبیعت اسرارآمیز قره داغ درسیمای چندگانة كوهستانهای آن متجلی گردیده است تاریخ دیرپای آن هم اززوایای متفاوت قابل بررسی می باشد. مهمترین واقعه درتاریخ اهرارسباران تمركزجنگهای ایران وروس درحوزه آن می باشد، جنگی مستمر وتمام عیار كه بخش اعظم تداركات وافراد قشون ایران ازاین نواحی تامین می شده است، نكته جالب توجه نقش فرماندهی عطا اله خان (آتاخان) ایلخان شاهسون درپیشبرد اهداف جنگ مذكوراست كه سالیان دراز درركاب مرحوم عباس میرزای ولیعهد، قره داغ اهر را به مركز مقاومت ومقابله با روسها تبدیل كرده بود. علی ایحال اگرایرانی ها درجنگ باروسها بازنده نمی شدند! اگر عباس میرزای ولیعهد جوانمرگ نمی شد! واگرعمارت باشكوه عطاخان شاهسون درروستای ساطی میزان برپای می ماند! گوشه ای از بزرگی وافتخار تاریخ این مرزبوم را می توانستیم بسیاربهتر وبیشترازاین كه هست بفهمیم، بعداز جنگ ایران وروس شاید وقوع انقلاب مشروطیت مهمترین رویداد تاریخی درایران باشد، كه فرزندان این خطه درهردوجبهة  آن واقعة عظیم، صحنه گردان بوده اند، دریكطرف رحیم خان چلبیانلو ودرطرف دیگر ستارخان  قره داغی راداریم، اولی برضد انقلاب یك تنه ایستاده بود ودومی سردارملت وانقلاب لقب گرفته بود، و سرنوشت كشور درآن مقطع به نتیجة رویارویی این دومرد بزرگ تاریخ وابسته شده و بدینسان قره داغ گرانیگاه سرنوشت ایران گردیده بود.

ستار خان و باقر خان

لشكركشی بزرگ یپریم ارمنی به  اهر ومقاومت رحیم خان دربرابر وی شایدنقطه عطف تاریخ ایران بوده باشد كه درخاك پاك این خطه رقم می خورد، می گوینداگر قدرت شصت تیرهای مدرن افرادیپریم نبودند! واگر شاهسونها خلف وعده نكرده بودند! چه بسا طومارمشروطیت ومشروطه خواهی دراهرپیچیده  می شد وتاریخ كشور اینگونه كه هست نوشته نمی شد.

رحیم خان شكست می خورد، ودرارك تبریزكشته می شود اماتاریخ قره داغ پایان نمی پذیرد این بار امیرارشد نامی از طایفه حاج علیلو درقلب تاریخ كشورمی تازد وصاحب نام وآوازه  می شود، معروف است بعداز جنگ با سیمیتقو تصمیم به فتح تهران را داشت، آن هنگام كه شاه جوان قاجارمضطرب وپریشان بوده وژنرال آیرون ساید انگلیسی باهمكاری رضاخان میرپنج وسیدضیاء طباطبائی نقشة شوم كودتا را برای كشور تدارك می دیده اند.

وقایع تاریخی ازاین دست بیانگر نقش بااهمیت مردم این سامان درتاریخ ایران است بطوریكه تاریخ ارسباران به تنهائی بخش مهمی ازتاریخ معاصركشوررا بازگو می كند. بااین اوصاف داخل شهراهردرمواجهه با چنین رویدادهائی كاملاً آگاه بوده است درسایه امنیت واقتدار رؤسای طوایفی كه همواره بعنوان حاكمان قره جه داغ منسوب می گشتند فعالیت اقتصادی  دامنه داری را دنبال وثروت اندوزی نمایند، درواقع شهراهر درمقایسه بادیگر شهرهای همسطح، یك طبقه منسجم ازثروتمندان وزمینداران را داشته است كه درطول سالیان نسل اندرنسل ثروت ومنزلتشان محفوظ بوده است. معروف است بعد از غارت اردبیل كه  این بارشاهسونها رحیم خان را هم دركنارخود داشته اند، برخی همراهان نقشة حمله به اهر  را هم می كشیده اند كه بامخالفت آشكار آقاخان نصرت الملك مواجه می شوند. موضوعی  كه خود رحیم خان نیز هرگز تمایلی بدان نشان نداده و سبب آزردگی خاطر شاهسونها ازوی  شده است. بدینسان بود كه مردم اهر درصلح وآرامشی چنین پایدارمی توانستند ازمجموع ظرفیتها وقابلیتهای نهفته بهره ها ببرند. بیش ازهزار روستای آبادوپررونق از منتهی الیه خداآفرین گرفته تا قلب محال خاروانا، فقط به بازار اهرجهت دادوستد دسترسی داشته اند، كاروانسراهای داخل شهر هرروز پذیرای مردمی بوده اند كه محصولاتشان را برای فروش درمراكزمتعدد تجاری شهر عرضه می كردند، علاوه بربازار سرپوشیده اهر كه تقریباً بنای آن دست نخورده باقی مانده است راسته سه دكانلار وراسته مسجدسفید به اضافه محلة  قلعه قاپوسی ازمراكز مهم دادوستد در اهر بشمارمی رفته است. همچنین وجود بازارهای به اصطلاح تخصصی كه محلّ تجمّع اصناف وپیشه های خاصّی بوده اند، ازجملة آنها می توان به بازار مسگران (مسگرخانه)، بازاركلاه دوزان، راسته آهنگران، میدان دواب، میدان تره بار  و . . . كه هركدام به تنهائی حكایت ازحجم بالا وقابل توجهی ازعرضه وتقاضادربازاراهر داشته ودلالت بر نوعی ازانضباط شهری و اعمال مدیریت عمومی صحیح دراجتماع آن دوران می نموده است.

درباره اهر

* موقعیت جغرافیایی

شهرستان اهر در شمال غربی ایران و در شمال استان آذربایجان شرقی قراردارد.این شهر از شمال به شهرستان كلیبر،از جنوب به شهرستانهای تبریزو هریس،از شرق به مشكین شهر و اردبیلو از غرب به مرند محدود است.ارتفاع آن از سطح دریا1341متر و فاصله آن تا مركز استان 90 كیلومتر می باشد.

* قدمت تاریخی

آثار و شواهد و سنگ نوشته های موجود حاكی از این است كه این شهریك منطقه ی باستانی است شاید معتبرترین مدرك براثبات تاریخ این منطقه سنگ نوشته ی اورارتویی موجود در روستای سغند ل واقع در 38كیلومتری اهر می باشدكه تاریخ منطقه را به 800سال قبل از میلاد مسیح ارتباط می دهد.زبان شهروندان اهر و منطقه تركی می باشدو میهمان نوازی جزءارزشهای اهالی شهرستان اهر می باشد.

* محله ها و آثار تاریخی شهرستان اهر در یك نگاه

در گذشته مجموعه شهر اهر از سه محله تشکیل می شده است: کوی ساداتلو، کوی نخجوانلو و کوی باغبانلو. هر سه محله مسکونی بوده و درحدفاصل آنها باغات انبوهی وجود داشته است. آب شهراهر از چند قنات تامین می شده که درمحله های مختلف شهر مانند قنات محله چلب وردی وجود داشته است . امروزه تقریباً همه آنها ازبین رفته است .

بنای بازار سرپوشیده اهر دارای چندین ورودی با نوشته سردر «نصیر بیگ» بوده که تقریباً دست نخورده باقی مانده است. راسته سه دکانلار وراسته مسجدسفید به اضافه محله قلعه قاپوسی از مراکز دادوستد در اهر بشمار می‌رفته است. بازار مسگران (مسگرخانه)، بازار کلاه‌دوزان، راسته آهنگران، میدان دواب، میدان تره‌بار از دیگر بخش‌های بازار است.

بقعهٔ شیخ شهاب‌الدین محمود اهری از اماکن تاریخی و مقدس در این شهرستان است.

مسجد جامع و مسجد شییخ عمادنیز از نقاط تاریخی شهر است.

بازار اهر در سالهاهای ۴۶ و ۱۳۴۷

حاكم شهر درمحلی معروف به قلعه می نشسته است كه متاسفانه امروزه هیچ آثاری ازعمارت وبنای مربوط به آن باقی نمانده ولی ازشواهد و قرائن خصوصاً روایات قدیمی ها پیداست كه عمارت آن درمحلة قلعه قاپوسی بوده است. (این محله هنوز هم  به همین نام خوانده می شود)

مجموعة شهر اهر از سه محلة مجزا تشكیل می شده است كوی ساداتلو، كوی نخجوانلو و كوی باغبانلو. هر سه محله مسكونی بوده و درحدفاصل آنها باغات انبوهی وجود داشته كه تنها ازطریق معابر وكوچه هائی به مراكز شهر منتهی می شدند، اغلب خانه ها درعرصه های وسیع بنا شده و نوع مصالح بكاررفته دردیوارهای آنها خشت خام بوده و درتزیین نمای بیرونی ساختمانهای ثروتمندان واربابان آجرهای رسی پخته بكارمی رفته است، بطوریكه تاهمین اواخر بیشتر این بناها قابل استفاده بود و هرناظر تیزبینی ازمشاهدة زیبائی وتقارن قابل تحسین آنها می توانست به وجود معماران چیره دست محلی و ساكنین خوش سلیقه و باذوق آنها درآن دوران پی ببرد. در ساختن سقف بناها درختان سپیداروتبریزی بكار می رفته كه روی آن را باتخته یا چوب حاصل از شاخه های همان درختان پوشانیده وسپس  با استفاده ازخاك و كاه گل تراز می كرده اند. البته درخانه های اربابی چوب هائی موسوم به بغدادی را با مهارت خاصی جهت تزیین نمای داخلی سقف ها (مشابه سقفهای كاذب امروزی) بكارمی بردند كه درنوع خود بسیار جالب توجه بوده وعرصه ای جهت هنرنمائی نجاران آن روزگار، تا از مصالح چوبی نقش ونگارهای زیبا وخیال انگیزی بیافرینند.

آب شهر از تعدادی قنات تامین می شده كه درمحله های مختلف شهر وجودداشته و آب  قنات ها را معمولاً ازطریق جوی های واقع درمعابر عمومی جهت استفاده عموم وآبیاری باغات داخل شهر جاری می كردند. امروزه هیچ اثری ازاین قنات ها بچشم نمی خورد و تقریباً همه آنها ازبین رفته است. باتوجه به ارتفاع سطح بنای بقعه شیخ شهاب الدین بسیار بعید می نماید بدون استفاده از پمپ، زمانی توانسته باشند آب رودخانه اهر چای را برروی اراضی اطراف بقعه شیخ شهاب الدین سواركنند. بناءً دراخباربه اینكه، آب قنات محله چلب وردی را ازمنتهی الیه شمال شهر، برای تامین مصرف آب در بقعه ودرختان اطراف آن به جنوبی ترین نقطه شهرمی برده اند، تردیدی روا نیست.

علاوه بر قناتهای داخل شهر، باغات اطراف شهراز آب رودخانه اهر چای تامین می شده است. یادآوری تعداد وانبوهی این باغات و اتصال آنها به باغات داخل درمحدوده محلات شهر،  می تواندگوشه ای ازعظمت ازدست رفته و آبادانی وعمران زایدالوصف شهراهررا در دورانهای قبل درخاطره ها زنده كند. زیرا باگسترش بی رویه شهر وافزایش افسارگسیخته جمعیت درآن، روز بروز از تعداد و مساحت این باغات كاسته شده و امروزه ساكنین شهراهر را درمقایسه با شهرهای مشابه، از نعمت درآمد و سایربركات باغ های حاشیة شهری محروم وبی نسیب نماید. درجوار رودخانه اهرچای هنوز آثار وبقایای باغات واراضی بزرگ آبی بچشم می خورد كه درروزگاری نه چندان دور، عمده ترین محل درآمد ومعیشت ساكنین محله باغبانلو درحاشیة جنوبی شهر بوده است،  بطوریكه درتوصیسف اهمیت وكثرت باغبانان وكارگران شاغل در باغات واراضی آبی مذكور، همین بس كه بعنوان یك طبقه اجتماعی مشخص وجاافتاده ای شمرده شده واغلب در یك محله بخصوصی متمركزبوده اند. امروزه  این محله باحفظ تركیب وبافت قدیمی  باقی مانده و درمقایسه با قسمت های دیگر ازشهر دارای ویژگی هایی ست كه ازجمله می توان: خانه های باعرصة كوچك و كوچه ها و معبرهای تنگ وپیچ درپیچی را درآنجامشاهده كرد كه در سینة ثپه ای واقع شده است. انتخاب چنین محلی باخصوصًیات ذكر شده جهت احداث خانه های باغبانان وكارگران باغات واراضی آبی ناشی ازاین طرزفكر بوده است كه اولاً  فاصلة محل زندگی این طبقه با محل كارآنها كمتر باشد، خصوصآً بادرنظرگرفتن اینكه اغلب درفصلهای بهار وتابستان افراد این طبقه با اعضاءخانوادةشان جهت مراقبت ازمحصول دركلبه هایی واقع درباغات زندگی  می كرده اند، ثانیاً ارزش زمین برای این طبقه درآن محل بسیار زیاد بوده وسعی وافرداشته اند كه برای احداث خانه مسكونی ومعابر، اززمین بی مصرف وكم ارزش استفاده كنند، برعكس ساكنان محلات دیگر، كه باغات واقع درآنها كمترازجنبه اقتصادی شان مدنظر بوده است.

تصویربقعه شیخ شهاب الدین اهری در قدیم

می توان تصور كرد روزگاری نه چندان دور، ده ها كاروان وصدها مسافراز اقصی نقاط ارسباران برای دادوستد به شهراهر وارد وخارج می شده اند، مسافران بسیاری كه دربازارها ومعابراهر برای تهیه مایحتاجشان تردد و درمغازه ها وتجارتخانه های شهرخرید وفروش می كرده اند. دلیل براین ادعا وجود مسافرخانه ها ومهمانخانه های متعدد درسطح شهر بوده است، با توجه دراین واقع كه همه آنها تعطیل شده ودرحال حاضرحتی یك مسافرخانه و یا مهمان پذیر، در سطح شهرفعالیت ندارد.

* نقاط دیدنی و آثار تاریخی شهر اهر:

وجود كوههای فراوان و جنگلهای طبیعی با گلهای وحشی و گونه های متفاوت با عطر های دل انگیز آن گردشگاههای طبیعی و منحصر به فردی را بوجود آورده است كه شاید كمتر كسی از وجود چنین محل هایی اطلاع دارد.در دل این طبیعت سبز قلعه های زیادی وجود دارد كه بر زیبایی این مناطق افزوده است.در كنار این مناظر طبیعی ابنیه ی تاریخی و سایر گردشگاهها نیز وجود دارد كه دیدن آن خالی از لطف نخواهد بود.

* جنگل طبیعی انداب(پارك جنگلی فندق لو) :

این جنگل در 25كیلومتری جاده اهر-مشگین شهر بر فراز كو ههای انداب قدیم واقع شده كه بیشتر پوشش گیاهی آن درختان فندق می باشد.

* سد ستار خان اهر:

در 15كیلو متری اهر-ورزقان واقع شده است.این سد اخیراً به زیستگاه پرندگان مهاجرتبدیل شده كه در تابستان مرغابی و لك لك و مرغ ماهیخوار و در زمستان انواع مختلف پرندگان آبزی سیاحان بسیاری را به این منطقه می كشاند.همچنین امكان صید انواع ماهی درآبهای این سد و فضای سبز اطراف آن موجب شده تا این محل به تفرجگاهی برای خانواده ها و جوانان تبدیل گردد.

* بقعه شیخ شهاب الدین محمود اهری :

این بقعه در پارك شیخ شهاب الدین قرارگرفته و آرامگاه شیخ شهاب الدین محمود اهری ،عارف بزرگ قرن هفتم هجری است.

این بنای تاریخی با معماری اسلامی نشانگر ذوق هنر مردم این دیاردر روزگار گذشته می باشد.تاریخچه ی این بقعه به عصر شاه عباس اول می رسد ولی قدمت بعضی قسمت های آن از جمله حصار سنگی مقبره و درب شرقی به قبل از دوره ی صفویه(دوره ی ایلخانی)مر بوط می شود.موزه ی عرفانی شیخ شهاب الدین اهری كه دارای آثار تاریخی و عرفانی است در داخل این بقعه قرار گرفته است.

* مسجد جامع :

این مسجد در خیابان قدس واقع شده و دارای 21 گنبد می باشد . به دوره ی سلجوقی و اتابكان منسوب است.بافت معماری ای بنای تاریخی در نوع خود بی نظیر بوده و دارای ستون های بسیار قطوربا نمای اجری می باشد . كف این مسجد پوشیده از چوپ است واز زبان مردم شهرستان شنیده می شود كه این مسجد معجزه ای است كه در سالیان بسیار دور باساختی بسیار ابتدایی از زیر دریا بیرون امده است البته با توجه به اینكه تمامی خانه های موجود در این منطقه دارای چشمه های زیر زمینی هستند كه مانند رودی كوچك از حیاطشان جاری است قبول این موضوع تا حدی می تواند صحیح باشد .

* بازاراهر :

ازجمله جاهای دیدنی شهرستان اهر بازار قدیمی این شهر است كه در خیابان امام (ره) واقع شده دارای تزینات بسیار زیبا و منحصر به فرد است . این بازار در نیمه ی شعبان 1321 هجری قمری توسط حكم ران ارسباران (رشیدالملك ) مرمت و بازسازی شده است كه این تاریخ بر سنگ مرمری حك گردیده و در سر بازار به دیوار نصب شده است . بازار اهر دارای چهر شاخه است . از جمله : راسته بازار ،بازار نصیر بیگ ، بازار جعفر قلی خان ، بازار كفاشان .

* خانه ی دكتر قاسم اهری :

كه اخیرا سازمان میراث فرهنگی آن را جز افتخارات تاریخی ارسباران ثبت كرد ه است .

این بنا واقع در خیابان حزب الله از قدیمی ترین خانه های موجود در اهر می باشد این بنا دارای سرسرا و اتاقهای متعدد است . زیبا ترین قسمت بنا نور گیر ها و تزینات داخل آن است و در سالهای اخیر قسمتهایی از بنا آسیب دیده است كه به وسیله ی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری استان در دست مرمت و استحكام بخشی است و در سال 84 پاركی به نام پارك دكتر قاسم اهری در مقابل این بنا احداث گردیده و مورد بهره برداری قرار گرفته است البته لازم به ذكر است كه بنا به دلایل نامعلوم بعدا نام این پارك به نگین پارك تغییر داده شد !!!

* كوهها و جنگلها :

از نظر موقعیت جغرافیایی شهرستان اهر در یك منطقه ی كوهستانی قرار گرفته . از این نظر دارای كوههای بسیار زیبا وسربه فلك كشیده می باشدواز قدیم به عنوان رشته كوههای قراداغ (كوه بزرگ) مشهور بوده است . از جمله ی این كوهها می توان نشان كوه ،كوههای شیور ، كوههای گئچی قران (بزكش) ، قاشقا داغ ، مشك عنبر ، پیرسقا ، خاله داغ، صلوات داغ، دیزمار، سامبران، را نام برد . در كنار این كوهها جنگلهای پر درختی وجود دارد كه هر بیننده ای را مجذوب و حیران خویش می سازد كه زیست گاه حیواناتی است كه گاها از نظر تنوع در جهان بی نظیر می باشند . از جمله پلنگ ، خرس ، خوك،گوزن، بزكوهی ، كل،و پرندگانی از قبیل :كبك، قرقاول، دراج، بلدرچین و … .

از جنگلهای اهر می توان جنگلهای میشه پاره،جنگلهای انداب (فندقلو) جنگلهای هوراند  را نام برد كه دارای گونه های مختلف گیاهی  و درختی (فندق ، تمشك، گردو، بلوط ، زرشك، زغال و.. ) است .

زبان و لهجه مردم اهر:

مردم میهمان دوست شهرستان اهر با لهجه و زبان شیرین تركی صحبت می كنند كه این  زبان در مناطق با گویش های متفاوتی ادا می شود .

محصولات :

بافت و تركیبات كانی موجود در خاكهای منطقه ی اهر و همچنین وجود جلگه ها در این منطقه بستر مناسبی برای فعالیتهای كشاورزی و باغی است از جمله محصولات كشاورزی این منطقه می توان به گندم ، جو، ذرت ، عدس، و گاها در مناطق آب دار ( مانند روستای نقدوز) كشت برنج اشاره نمود .

از محصولات درختی این منطقه سیب سرخ و سیاه (قره قرمزی آلماكه بیشتر صادراتی است و به كشورهای اروپایی صادر می شود و گاها فقط یك عدداز این سیب نیم كیلو وزن دارد )، زردآلو ،هلو، به،و از سیفی جات می توان گوجه فرنگی هندوانه ، خربزه، كدوو… نام برد .

* صنایع دستی و سوغات اهر:

وجود هنرمندان زبر دست منطقه در رشته های مختلف صنایع دستی اهررا زبانزد عام و خاص نموده است . از جمله صنایع دستی می توان به فرشها و گبه های ،ورنی، صنایع چوبی و سازه های موسیقی و … اشاره نمود . از مشهورترین سوغات اهر سیب سرخ و سیاه(قره قرمزی آلما ) شیرینی اهری و عسل طبیعی ارسباران كه به جرات می توان گفت در نوع خود بهترین عسل دنیاست و رقبیب عسل سبلان(ساوالان) است، می باشد.

**  خاك قره داغ (اهر)  **

ای خوشا خاک قراداغ که خلد ایین است

بوسه گاه ملک و مهبط حورالعین است

عرش با ان عظمت سجده کند برخاکش

زانکه ارامگه شیخ شهاب الدین است

درباره‌ امیر تقی پور

امیر تقی پور، فوق لیسانس زمین شناسی اقتصادی هستم. (مدیر وب سایت) ........ ایمیل من: amirahare@gmail.com - سایت زمین شناسی: www.geoahar.ir

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

برای درج شکلک روی آن کلیک کنید

SmileBig SmileGrinLaughFrownBig FrownCryNeutralWinkKissRazzChicCoolAngryReally AngryConfusedQuestionThinkingPainShockYesNoLOLSillyBeautyLashesCuteShyBlushKissedIn LoveDroolGiggleSnickerHeh!SmirkWiltWeepIDKStruggleSide FrownDazedHypnotizedSweatEek!Roll EyesSarcasmDisdainSmugMoney MouthFoot in MouthShut MouthQuietShameBeat UpMeanEvil GrinGrit TeethShoutPissed OffReally PissedMad RazzDrunken RazzSickYawnSleepyFemaleMaleHeartBroken HeartRoseDead RosePeaceYin YangUS FlagMoonStarSunCloudyRainThunderUmbrellaRainbowMusic NoteAirplaneCarIslandAnnouncebrbMailCellPhoneCameraFilmTVClockLampSearchCoinsComputerConsolePresentSoccerCloverPumpkinBombHammerKnifeHandcuffsPillPoopCigarette